Anasayfa » Tarih Bilgileri » Doğu Türkistan ve GÖÇLER

Doğu Türkistan ve GÖÇLER

1949 yılında komünist Çin kuvvetlerine ait 8. Ordu, Doğu Türkistan’ı işgaliyle kasıp kavurmaya başladığında Doğu Türkistanlılar iki büyük tehlike ile karşı karşıya kalmışlardır: İlki, zaten ülkelerini muazzam bir orduyla işgal eden Çin; ikincisi ise, hatırlarda ihanetleriyle kalan Sovyet Rusyası. Bu tehlikeyi sezen ve ellerindeki güçlerin bu iki devlet karşısında direnemeyeceğini öngören Mehmet Emin Buğra ve İsa Yusuf Alptekin öncülüğünde Doğu Türkistanlı liderler, “vatan için vatandan ayrılmaya” karar vermişlerdir. Bu kararın üzerine Doğu Türkistan’dan kitleler halinde zorlu bir göç başlamıştır. 1949 yılının Ekim ayında bu liderlerin önderliğinde yedi bin Doğu Türkistanlı, Hindistan ve Pakistan’a doğru yola çıkmıştır. Ancak takip ettikleri yol, oldukça engebeli, zahmetli ve tehlikeli bir yol olduğundan, bu göçmenlerin ancak 850’si Keşmir’in Ladak şehrine; 1000 kadarı da Pakistan’ın Gilgit şehrine ulaşabilmişlerdir. Başka kaynaklara göre ise, Mehmet Emin Buğra ve İsa Yusuf Alptekin başkanlığındaki kafileler, Ladak üzerinden Keşmir’in başkenti Srinagar’a ulaşmışlardır; fakat bu kafileden Srinagar’a sağ salim ulaşabilen göçmen sayısı ancak 798’dir. Yolda pek çok insan hayatını kaybetmiştir.
1950 yılının başlarında, Osman Batur ve Canım Han Hacı’nın liderliğindeki gruplar, Doğu Türkistan’daki Kızıl Çin’in ordularına karşı savaşırken, 1000 kişilik bir grup, çemberi yararak Sultan Şerip, Delil Han, Yolvas Bey ve Nurgocay Batur’un öncülüğünde Çin’in Kokunar eyaletine, oradan da Tibet’e geçmişler ve Tibet üzerinden yorucu bir yolculuğun sonunda 1 Ekim 1951’de Ladak şehrine 350 kişi olarak varabilmişlerdir. Geride kalan 650 kişi savaşlarda ve yollarda ölmüştür.
1958, 1959 ve 1961 yıllarında Doğu Türkistan’ın Yarkent ve İli şehirlerinden 664 kişi, Afganistan’a göç etmiştir. Bunlardan 243’ü Türkiye’ye gelmiştir. Doğu Türkistanlıların toplu halde Türkiye’ye göç etmeleri 1952, 1965-66 ve 1977 yıllarında gerçekleşmiştir. Doğu Türkistanlıların Türkiye’ye kabul edilmeleri ve yerleştirilmeleri kararının alınmasında Doğu Türkistan bağımsızlık davasının liderleri İsa Yusuf Alptekin ve Mehmet Emin Buğra’nın çok emeği geçmiştir. 1952 yılında dönemin Cumhurbaşkanı Celal Bayar, Doğu Türkistan’dan Hindistan’a iltica eden 350 Türk ile Pakistan ve Suudi Arabistan’a sığınmış olan 5000 Türk’ten 1500 kişi olmak üzere toplam 1850 Türk’ün iskânlı göçmen olarak kabul edilmesini onaylamıştır. 1952, 1965-66 ve 1977’de Afganistan, Pakistan ve Keşmir’den Türkiye’ye göç eden Doğu Türkistanlılar, Kayseri bölgesine yerleştirilmişlerdir. Zeytinburnu, Sefaköy ve Güneşli, İstanbul’da Doğu Türkistanlıların yoğun olarak yaşadığı semtlerdendir. Türkiye’de 30 bin civarında Doğu Türkistanlının yaşadığı tahmin edilmektedir.
29 Mayıs 1962 tarihinde İli ve Tarbagatay bölgelerinde Çin’e karşı yürütülen milli mücadele ve ayaklanmalar sonucunda 50 bin Doğu Türkistanlı Batı Türkistan’a göç etmiştir.
1980’li yıllardan sonra Çin hükümetinin yumuşama gösterdiği dönemde Doğu Türkistan’dan göç edenler dünyanın çeşitli bölgelerine yerleşmişlerdir. Doğu Türkistan hariç dünyanın çeşitli bölgelerinde yaşayan Doğu Türkistan diasporasının 1-3 milyon göçmen civarında olduğu tahmin edilmektedir. Doğu Türkistanlıların yoğun olarak yaşadığı ülkeler sırası ile Kazakistan, Kırgızistan, Özbekistan, Türkiye, Suudi Arabistan, Pakistan, Almanya, Avustralya, Amerika, Kanada, İsveç ve İsviçre’dir.

Hakkında admin

Cevapla

x

Check Also

Doğu Türkistan’da oruç tutan tutuklanıyor

Doğu Türkistan Maarif ve Dayanışma Derneği Başkan Yardımcısı Abdulehed Er, yaşanan insanlık dramını gözler önüne ...

Uygurlar yeni baskılarla karşı karşıya

Doğu Türkistan’daki Uygurların yoğun olduğu Kuçar şehrine yeni atanan valinin bölge halkına yoğun baskı uyguladığı ...

“KALBİMİZİN DOĞUSU-DOĞU TÜRKİSTAN” PANELİ

Samsun İnsan Hakları ve İnsani Yardım Hareketi(İHH), Doğu Türkistan duyarlılığını artırmak iÇin Bafra ilçesinde “Kalbimizin ...

Türkiye’nin Doğu Türkistan Çıkmazı

Türkiye-Çin Halk Cumhuriyeti ilişkilerinin akıbeti ne olacak? Türkiye’nin Doğu Türkistan konusundaki tavrı Çin Halk Cumhuriyeti ...

ÖZGÜRLÜK İÇİN TÜRKİYE’YE GELDİLER

Özgürce yaşamak için uzun ve zor bir yolculuk sonrası Kayseri’ye ulaşan Uygur Türkleri Doğu Türkistan’daki ...

Doğu Türkistan’da yeni bir Boraltan faciası yaşanmasın

Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın TBMM Kürsüsü’nden okuduğu Boraltan Köprüsü ağıtının şairi Murat Darga işte böyle bir ortamda ...

BBP ve Alperen Ocaklarının Doğu Türkistan Basın Açıklaması

Kahramanmaraş BBP ve Alperen Ocaklarının Doğu Türkistan’da  Çin  tarafından yapılan zulümle ilgili olarak bir basın açıklaması ...

‘Zulümden kaçış’ 13 ay sürdü

Etnik ve dini baskı nedeniyle Çin’in Uygur Özerk Bölgesi’nden kaçtılar. Geride anne-babalarını, çocuklarını bırakanlar oldu. ...

Uygur Türkleri İçin “Yardım Ve Koordinasyon Merkezi” Çalışacak

Kayseri, Çin zulmünden kaçarak gelen Uygur Türkleri için elinden geleni yapıyor. Valilik de bu konuda ...