Anasayfa » Makale ve Analizler » ‘Batı politikası Çin’in İran üzerinde etkisini arttırıyor’

‘Batı politikası Çin’in İran üzerinde etkisini arttırıyor’

Rusya İlimler Akademisi Ortadoğu İslam ülkeleri Araştırmaları anabilim dalının İran araştırmaları bölüm başkanı Nina Mamedova bölgede yaşanan son gelişmeleri değerlendirdi

İran, hakkındaki yaptırım kararlarının uygulanması durumunda önlemler alacağını duyurdu. Özellikle Arap komşularına uyarılarda bulunarak yaptırım kararlarından sonra petrol üretiminin artırılmamasını istedi. Tahran yönetimi taleplerinin göz ardı edilmesi durumunda bölgenin büyük sorunlar yaşayacağını iddia etti.

İlk olarak petrol yaptırımların uygulanması durumunda AB ülkelerinin kendi çıkarlarının zarar göreceğinin göz önünde tutulması gerekiyor. Birincisi İran hakında ortaya atılan iddialar ciddi temele dayanmıyor ve yaptırım kararı OPEC ülkeleri tarafından desteklenmeyebilir. İkincisi Hürmüz Boğazı’nın kapatılması söz konusu olabilir. Üçüncüsü ise hiçbir olumsuz gelişmenin yaşanmaması ve Avrupa Birliği ülkelerinin İran petrolüne alternatif bulması durumunda borsa spekülasyonları yüzünden petrol fiyatları yeni rekorlar kırabilir. Şu anda ekonomik kriz endişesi ile karşı karşıya kalan AB ülkeleri açısından petrol fiyatlarının yüzde beş oranında değer kazanması dahi vahim sonuçlar doğurabilir. Özellikle de İran petrolüne bağımlı olan Güney Avrupa ülkeleri bu durumdan etkilenebilir.

Ancak batı ülkelerinin de bu duruma bağlı olarak planının bulunduğu biliniyor. İlk aşamada ABD stratejik öneme sahip petrol kaynaklarını kullanarak duruma müdahil olmayı planlıyor. Daha sonra ise Rusya ve Norveç gibi OPEC üyesi olmayan petrol ülkelerinin gücünün kullanılması gündeme taşınabilir.

Batı ülkeleri Azerbaycan, Kazakistan ve Rusya petrolünü kullanarak İran petrolü sebebiyle doğan boşluğu doldurabilir. Bu konuda gerekli hamleler düşünülüyor. Ancak bununla beraber kendisine sorun üreteceği de düşünülemez.

Konunun Rusya açısından da değerlendirilmesi gerekiyor. İlk olarak petrol krizinin yaşanması Rusya’nın çıkarlarına hizmet edebilir. Çünkü petrol fiyatlarının yükselmesi ile beraber ülkeye getirilen sıcak paranın da oranı artmış olacak. Bununla beraber İran’ın Rusya’nın güney sınırlarında “barışa” önemli hizmetlerde bulunduğu göz ardı edilmemeli. Buna göre de Rusya’nın İslam cumhuriyetinin çıkarlarını göz önünde tutması gerekiyor.

Tahran yönetiminin tutumu sonrasında Azerbaycan ile Ermenistan arasındaki sıcak çatışma son buldu. Sadece bunun dahi hatırlanması yeterli olabilir. Bu durum şu gerçeği kanıtlıyor. İran’ın katkısı olmadan Kafkasya ve Orta Asya’da barışın devam etmesi düşünülemez. İran sınırlarında bölünmüş halkların ikamet ettiği de önemli bir konu. İran’ın önemi Rusya imparatorluğu tarafından da iyi bir şekilde anlaşılmaktaydı. Bunun için de Rusya imparatorluğu İran ile ilişkilere büyük önem veriyordu.

İran etrafında yaşanan olaylar doğru bir şekilde okunmalı. Bizlere İran’ın askeri gücünün artmasından ve bunun sonucunda nükleer saldırı tehlikesinin olabileceğinden bahsediliyor. Ancak bu iddialar kesinlikle gerçekleri yansıtmıyor. İran tarihi olarak hak ettiği Körfez adaları dışında hiçbir ülkenin sınırları ile ilgili açıklamada bulunmuyor. İran’la kıyaslandığı zaman Türkiye’de yaşanan Kürt sorunu ve Irak saldırılarının çok daha büyük riskler taşıdığı söylenebilir. Her şeye rağmen İran, buna benzer gelişmelerin yaşanmasına müsaade etmiyor.

PETROL YAPTIRIMLARI İRAN ÜZERİNDE NE KADAR ETKİLİ OLABİLİR?

İran devlet bütçesinin önemli bir kısmının petrol satışlarından oluşmasına rağmen petrol yaptırımının bu ülke açısından vahim sonuçlar doğuracağı iddia edilemez. Nitekim 1980-1988 yılları arasında yaşanan İran-Irak savaşı sırasında da benzer bir durum yaşanmasına rağmen böyle trajik bir sonuç doğurmadı. Örneğin savaş sırasında İran petrol tankerleri üçüncü ülke tankerlerinin aracılığıyla bağımsız sulara çıkarılması için gerekli teknolojik gelişme sağlanmıştı.

Bundan başka yaptırım kararının uluslararası kamuoyu tarafından değil sadece batılı ülkeler tarafından uygulanacağı da unutulmamalı. Güney Kore’nin İran petrolünden vazgeçeceği düşünülmüyor. Çin ise BM Güvenlik Kurulunda yaptırım kararını desteklemeyeceğini çok daha önceden açıklamıştı. Nitekim bu ülkenin petrol ihtiyacının önemli bir kısmı İran tarafından karşılanıyor.

Ayrıca batılı ülkelerin yaptırım kararı alması Çin’in çıkarlarına uygun geliyor. Pekin yetkilileri daha fazla enerji elde etmek için özel bir çaba sarf ediyor. Netice itibariyle oluşan boşluk Çin tarafından doldurulmuş olacak ve yeni anlaşmalar Çin’in çıkarlarına hizmet edecek. İran aleyhine oluşacak durumun Pekin yetkilileri tarafından kullanılmayacağı düşünülemez.

Bir konu daha göz önünde tutulmalı. İran sanayisinin gelişmesi sonucunda petrol gelirlerine olan bağımlılık her yıl daha da azalıyor. Şu anda İran sadece kendi ihtiyacını karşılamıyor, sanayi mallarını yurt dışına da ihraç edebiliyor. İran sanayisinin çeşitli alanlarda önemli gelişim kaydettiği bilinen bir gerçek.

Dünya Bülteni için Rus Pravda Gazetesi’nden İbrahim Ali tarafından tercüme edilmiştir.

Hakkında admin

Cevapla

x

Check Also

Türkiye’nin Uygur Türkleriyle ilgili endişeleri BM’de dile getirildi

Türkiye, Birleşmiş Milletler Genel Kurulu çalışmalarındaki ulusal beyanında, Uygur Türklerinin kültürel ve dini kimliklerine saygı ...

Türkiye’den Birleşmiş Milletler’de Uygur Türkleri tepkisi

Türkiye, Birleşmiş Milletler 75. Genel Kurulu kapsamında gerçekleştirilen Sosyal, Kültürel ve İnsani İşler’den sorumlu III. ...

39 ülke Uygur Türkleri için çağrı yaptı. Listede Türkiye yok

Çin hükümetine toplama kamplarında zorla tutulan Uygur Türklerinin serbest bırakılması çağrısı yapılan ve 39 ülkenin ...

CHP’den iktidara Uygur Türkleri tepkisi

39 ülkenin imzaladığı ‘Uygur Türkleri’ mektubunda Türkiye’nin imzasının yer almamasını eleştiren CHP Eskişehir Milletvekili Utku ...

Sessizliğe gömülen dünya karşısında Çin’in Doğu Türkistan’a zulmü

Erdoğan’ın Doğu Türkistan’a yapılan zulmü ‘soykırım’ olarak nitelendirmesine rağmen Çin ile stratejik ilişkiler nedeniyle sessiz ...

Çinperver Vatan Partisi’nden Doğu Türkistan Karşıtı Açıklama

Cumhur İttifakı’nın gayrı resmi ortağı olarak adlandırılan Vatan Partisi, Doğu Türkistan’daki sistematik soykırımı duyuran ve ...

Skandal! Çin, Türkiye’deki Doğu Türkistan haberlerine erişim yasağı koydurmaya başladı

Doğu Türkistan’daki insanlık dramı katlanarak devam ederken, skandal bir gelişme yaşandı. Türkiye’de Doğu Türkistan ile ...

ABD yönetimi Hong Kong’daki Yasama Konseyi seçimlerinin ertelenmesini kınadı

ABD yönetimi, Hong Kong’daki Yasama Konseyi seçimlerinin 1 yıl ertelenmesini kınayarak, yetkililere kararlarını gözden geçirme ...

ABD : ÇİN’İN UYGURLARA KARŞI İNSAN HAKLARI İHLALLERİ İÇİN YAPTIRIMLAR ARTACAK

ABD,Dışişleri Bakanı Pompeo Çin’in Doğu Türkistan’da yaşayan Uygurlar.Kazaklar ve diğer Çinli olmayan Müslüman halklara karşı ...