Anasayfa » Tarih Bilgileri » Doğu Türkistan’ın tarihi şehri Kaşgar ve Iydgah camii

Doğu Türkistan’ın tarihi şehri Kaşgar ve Iydgah camii

Bayram yeri manasına gelen Iydgah meydanında bulunan Iydgah camii 15.yyda tahminen 1442 yılında Saqsız Mizra tarafından 16.800 m2 alana yaptırıldı.

Sonraki dönemlerde ibadet yerlerine yapılan eklemelerle genişletilen cami geniş bir avluya sahiptir. Avlu etrafı su arklarıyla çevrilmiş parçalara bölünmüştür. 10 bin kişinin aynı anda namaz kılabildiği cami kendine özgü mozaiklerle rengarenk süslenmiştir.

Günümüzde Çin egemenliğinde bulunan Doğu Türkistan’ın tarihi şehri Kaşgar iki ipek yolunun buluştuğu konumu ile tarih boyunca önemli bir ticaret ve kültür merkezi oldu. Kuzeyinde Tanrı Dağları, güneyinde Karakunlun Dağı bulunan şehrin ayrıca  Keşmir’in Hindistan ve Pakistan denetimindeki kesimleriyle sınırı vardır. Batısında Pamir Yaylası bulunur. Bu yönde Kırgızistan, Tacikistan ve Afganistan’la da komşudur. Doğusunda ise Taklamakan Çölü vardır. Bu coğrafi konumu ile İpek yolunun incisi olarak adlandırılan şehir eski çağlardan bu yana Çin’in Orta Asya,Hindistan ve Avrupa ile olan ticaretinin merkezi olarak önemli bir yere sahip oldu.

Kaşgar, adını Uygurcada “yeşim taşı” anlamına gelen “Kaştaş” sözcüğünden almıştır. Kaşgar’ın sakinleri ise önce Karluklar Türkleri ardından da Uygur Türkleri oldu. İlk Türk İslam devleti olan Karahanlılara başkentlik de yapan şehir ekonomik ve siyasi merkez olmanın dışında edebi ve kültürel açıdan da önemli bir şehir olarak öne çıktı. Türk-İslam eserleri arasında önemli yeri olan Kaşgarlı Mahmud tarafından yazılan Divanı Lugatit Türk ve Yusuf Has Hacip tarafından kaleme alınan Kutadgu Bilig adlı eserler burada yazıldı.

 Kaşgarlı Mahmut türbesi

Camileri,mescidleri,medreseleri ile önemli bir Türk-İslam şehri olan Kaşgar 18.yydan itibaren ise Çin tarafından işgal edildi. Bölgede kurulan Çin hakimiyetine Müslümanlar birçok kez isyan ettiler. 19.yyın ikinci yarısında başarılı da oldular. Yakup Han tarafından 1870 yılında Kaşgar’da bağımsız bir devlet kuruldu. Aynı yıl bir Kaşgar elçisi büyük bir ilgiyle karşılandı. Yakup Hana birinci rütbeden nişân-ı Osmânî ile kılıç ve alem gönderildi. 1872’den itibaren Yâkub Han’ın hâkim olduğu Kaşgar’da ve diğer yerlerde hutbeler Padişah Abdülaziz adına okundu; 1875’ten itibaren de Kaşgar emirliğinin babadan oğula geçmesi kabul edildi. Fakat bu girişimler, 1877’de Yâkub Han’ın ölümü üzerine Çinliler’in Kaşgar’ı istilâ etmesiyle yarım kaldı.1884te Çin bölgede Doğu Türkistan ( Sinkiang ) vilayetini kurdu.

Şehrin İslam kimliği de zaman içerisinde tahribata uğradı. Özellikle 1960’lardaki kültür devriminden sonra ancak 100 kadar cami ve mescid kurtulabildi. Çinin en büyük camisi olan ve şehrin İslam kimliğini ayakta tutan Iydgah camii başta olmak üzere, Afak Hoca Camii ve Türbesi,Döng Mescidi,Kaşgarlı Mahmud Türbesi ve Yusuf Has Hacip Türbesi günümüze ulaşan önemli eserlerdir.

Iydgah camii

Bayram yeri manasına gelen Iydgah meydanında bulunan Iydgah camii 15.yyda tahminen 1442 yılında Saqsız Mizra tarafından 16.800 m2 alana yaptırıldı.Sonraki dönemlerde ibadet yerlerine yapılan eklemelerle genişletilen cami geniş bir avluya sahiptir. Avlu etrafı su arklarıyla çevrilmiş parçalara bölünmüştür.

10 bin kişinin aynı anda namaz kılabildiği cami kendine özgü mozaiklerle rengarenk süslenmiştir. Çin’deki İslami mimarlık örneği olarak kabul edilir.

Dünya bülteni 

Hakkında admin

x

Check Also

Türk iş adamı Ali Kılıç Uygur Türklerine yardım edeceği iddiası ile Çin’de tutuklandı

Türk iş adamı Armatör Ali Kılıç ve Murat Hakan Sağlam’ın 2015 yılından bu güne kadar ...

Uygur kadın Türkiye’de okuduğu için 20 yıl hapis cezasına çarpıtıldı

Çin komünist rejimi Doğu Türkistanlı Uygur Türklerini Yurt dışında eğitim aldığı nedeniyle tutuklayıp hapse atmaya ...

Mehmet Emincan Yunus Damollam, Çin’in işkence kampında şehit oldu

Mehmet Emincan Yunus Damollam, Çin’in toplama kampında şehit olduÇin Doğu Türkistan Halkını yok etmek için ...

Doğu Türkistan’da Toplama Kampları: Adım Adım Soykırım

Doğu Türkistan’da Toplama Kampları: Adım Adım Soykırım ÖNSÖZ  “Bayılmadan önce duyduğum son söz  Uygur olmamın ...

Çin’in Doğu Türkistan’da barışçıl gösterilere kanlı müdahalesinin 11. yıl dönümü

Bugün 5 Temmuz 2020. Doğu Türkistan’ın başkenti Urumçi’de Çin güvenlik güçleri ve silahlı paramilislerin barışçıl ...

46 ülkeden, Çin’in Doğu Türkistan’da uygulamakta olan baskıcı politikasına destek

46 ülkeden, Çin’in Doğu Türkistan’da uygulamakta olan baskıcı politikasına destek Birleşmiş Milletler’in İnsan Hakları Konseyi ...

TÜRK AVUKATLARIN DOĞU TÜRKİSTAN MÜCADELESİ: BAŞVURULAR BM’YE ULAŞTI

Türkiye’de faaliyet gösteren hukukçulardan oluşan Hukuk ve Fikir Platformu, Çin yönetiminin Doğu Türkistan’da gerçekleştirdiği baskıları, ...

Doğu Türkistan Raporu: Geçmişten Bugüne Dinî ve Etnik Baskılar

Giriş İnişli çıkışlı tarihî seyri içinde 1949 senesine kadar bir şekilde bağımsızlığını koruyan Doğu Türkistan, ...

Doğu Türkistan Toplama Kampları: Adım Adım Soykırım

İHH Mütevelli Heyeti Üyesi Murat Yılmaz tarafından hazırlanan “Doğu Türkistan Toplama Kampları: Adım Adım Soykırım” ...