Anasayfa » Tarih Bilgileri » Doğu Türkistan’ın tarihi şehri Kaşgar ve Iydgah camii

Doğu Türkistan’ın tarihi şehri Kaşgar ve Iydgah camii

Bayram yeri manasına gelen Iydgah meydanında bulunan Iydgah camii 15.yyda tahminen 1442 yılında Saqsız Mizra tarafından 16.800 m2 alana yaptırıldı.

Sonraki dönemlerde ibadet yerlerine yapılan eklemelerle genişletilen cami geniş bir avluya sahiptir. Avlu etrafı su arklarıyla çevrilmiş parçalara bölünmüştür. 10 bin kişinin aynı anda namaz kılabildiği cami kendine özgü mozaiklerle rengarenk süslenmiştir.

Günümüzde Çin egemenliğinde bulunan Doğu Türkistan’ın tarihi şehri Kaşgar iki ipek yolunun buluştuğu konumu ile tarih boyunca önemli bir ticaret ve kültür merkezi oldu. Kuzeyinde Tanrı Dağları, güneyinde Karakunlun Dağı bulunan şehrin ayrıca  Keşmir’in Hindistan ve Pakistan denetimindeki kesimleriyle sınırı vardır. Batısında Pamir Yaylası bulunur. Bu yönde Kırgızistan, Tacikistan ve Afganistan’la da komşudur. Doğusunda ise Taklamakan Çölü vardır. Bu coğrafi konumu ile İpek yolunun incisi olarak adlandırılan şehir eski çağlardan bu yana Çin’in Orta Asya,Hindistan ve Avrupa ile olan ticaretinin merkezi olarak önemli bir yere sahip oldu.

Kaşgar, adını Uygurcada “yeşim taşı” anlamına gelen “Kaştaş” sözcüğünden almıştır. Kaşgar’ın sakinleri ise önce Karluklar Türkleri ardından da Uygur Türkleri oldu. İlk Türk İslam devleti olan Karahanlılara başkentlik de yapan şehir ekonomik ve siyasi merkez olmanın dışında edebi ve kültürel açıdan da önemli bir şehir olarak öne çıktı. Türk-İslam eserleri arasında önemli yeri olan Kaşgarlı Mahmud tarafından yazılan Divanı Lugatit Türk ve Yusuf Has Hacip tarafından kaleme alınan Kutadgu Bilig adlı eserler burada yazıldı.

 Kaşgarlı Mahmut türbesi

Camileri,mescidleri,medreseleri ile önemli bir Türk-İslam şehri olan Kaşgar 18.yydan itibaren ise Çin tarafından işgal edildi. Bölgede kurulan Çin hakimiyetine Müslümanlar birçok kez isyan ettiler. 19.yyın ikinci yarısında başarılı da oldular. Yakup Han tarafından 1870 yılında Kaşgar’da bağımsız bir devlet kuruldu. Aynı yıl bir Kaşgar elçisi büyük bir ilgiyle karşılandı. Yakup Hana birinci rütbeden nişân-ı Osmânî ile kılıç ve alem gönderildi. 1872’den itibaren Yâkub Han’ın hâkim olduğu Kaşgar’da ve diğer yerlerde hutbeler Padişah Abdülaziz adına okundu; 1875’ten itibaren de Kaşgar emirliğinin babadan oğula geçmesi kabul edildi. Fakat bu girişimler, 1877’de Yâkub Han’ın ölümü üzerine Çinliler’in Kaşgar’ı istilâ etmesiyle yarım kaldı.1884te Çin bölgede Doğu Türkistan ( Sinkiang ) vilayetini kurdu.

Şehrin İslam kimliği de zaman içerisinde tahribata uğradı. Özellikle 1960’lardaki kültür devriminden sonra ancak 100 kadar cami ve mescid kurtulabildi. Çinin en büyük camisi olan ve şehrin İslam kimliğini ayakta tutan Iydgah camii başta olmak üzere, Afak Hoca Camii ve Türbesi,Döng Mescidi,Kaşgarlı Mahmud Türbesi ve Yusuf Has Hacip Türbesi günümüze ulaşan önemli eserlerdir.

Iydgah camii

Bayram yeri manasına gelen Iydgah meydanında bulunan Iydgah camii 15.yyda tahminen 1442 yılında Saqsız Mizra tarafından 16.800 m2 alana yaptırıldı.Sonraki dönemlerde ibadet yerlerine yapılan eklemelerle genişletilen cami geniş bir avluya sahiptir. Avlu etrafı su arklarıyla çevrilmiş parçalara bölünmüştür.

10 bin kişinin aynı anda namaz kılabildiği cami kendine özgü mozaiklerle rengarenk süslenmiştir. Çin’deki İslami mimarlık örneği olarak kabul edilir.

Dünya bülteni 

Hakkında admin

x

Check Also

Dr. Şenocak’tan ‘Kış Olimpiyat Oyunları’ çağrısı! ‘Haydi Türkiye, çekilerek dünyaya örnek ol’

“2022 Pekin Kış Olimpiyat Oyunlarına” yönelik çağrıda bulunan Fıkıh Doktoru İhsan Şenocak, Çin’in Doğu Türkistanlı ...

Pekin 2022 Kış Olimpiyatları boykot edilmeli

Dr. Ali Ruzi Özuygur 2022 Kış Olimpiyatları’nın zulüm, işkence, soykırım ve insanlığa karşı suçun başkenti ...

2022 Pekin Kış Olimpiyatlarının Çin’de düzenlenmese karşı boykot çağrısı yapıldı

2022 Kış Olimpiyatlarının, İnsan Haklarını ağır derecede ihlal eden Çin’de düzenlenmesine tepki gösteren Doğu Türkistanlılar ...

Fransa, Çin’in Doğu Türkistan’da yaptıklarını’soykırım’ olarak tanıdı

Fransa, Çin’in Uygur Türklerine yönelik insanlık dışı uygulamalarını soykırım olarak tanıdı. Uygurlara yönelik ‘soykırımı’ kınayan ...

“Şi Cinping Doğu Türkistan’daki Soykırımı Bizzat Yönetiyor”

“Şi Cinping Doğu Türkistan’daki Soykırımı Bizzat Yönetiyor”

Elon Musk, Doğu Türkistan’da “Tesla Showroomu” açtı

Elon Musk’ın sahibi olduğu elektrikli otomobil şirketi Tesla, Çin işgalindeki Doğu Türkistan’da bir showroom açmasının ...

Çin soykırım yapmakla suçlanıyor İstanbul Cumhuriyet Başsavcılığı’na Suç Duyurusu Yapıldı

Çin tarafından Doğu Türkistanlılara karşı işlenen soykırım, işkence ve insanlığa karşı suçların yargıya taşınması için İstanbul Cumhuriyet Başsavcılığı’na Suç Duyurusu Yapıldı

Vefatının 26. senesi dolayısıyla “İsa Yusuf Alptekin ve Doğu Türkistanlı şehitleri anma etkinliği” düzenlendi

Vefatının 26. senesi dolayısıyla “İsa Yusuf Alptekin ve Doğu Türkistanlı şehit ve merhumlarını anma etkinliği” ...

BM insan hakları uzmanlarından Fas’a ‘Uygur Türkü İdris Hasan’ı iade etmeyin’ çağrısı 

Birleşmiş Milletler (BM) insan hakları uzmanları, Fas hükümetini, Uygur Türkü İdris Hasan’ın “ciddi insan hakları ...