Anasayfa » Tarih Bilgileri » Doğu Türkistan’ın tarihi şehri Kaşgar ve Iydgah camii

Doğu Türkistan’ın tarihi şehri Kaşgar ve Iydgah camii

Bayram yeri manasına gelen Iydgah meydanında bulunan Iydgah camii 15.yyda tahminen 1442 yılında Saqsız Mizra tarafından 16.800 m2 alana yaptırıldı.

Sonraki dönemlerde ibadet yerlerine yapılan eklemelerle genişletilen cami geniş bir avluya sahiptir. Avlu etrafı su arklarıyla çevrilmiş parçalara bölünmüştür. 10 bin kişinin aynı anda namaz kılabildiği cami kendine özgü mozaiklerle rengarenk süslenmiştir.

Günümüzde Çin egemenliğinde bulunan Doğu Türkistan’ın tarihi şehri Kaşgar iki ipek yolunun buluştuğu konumu ile tarih boyunca önemli bir ticaret ve kültür merkezi oldu. Kuzeyinde Tanrı Dağları, güneyinde Karakunlun Dağı bulunan şehrin ayrıca  Keşmir’in Hindistan ve Pakistan denetimindeki kesimleriyle sınırı vardır. Batısında Pamir Yaylası bulunur. Bu yönde Kırgızistan, Tacikistan ve Afganistan’la da komşudur. Doğusunda ise Taklamakan Çölü vardır. Bu coğrafi konumu ile İpek yolunun incisi olarak adlandırılan şehir eski çağlardan bu yana Çin’in Orta Asya,Hindistan ve Avrupa ile olan ticaretinin merkezi olarak önemli bir yere sahip oldu.

Kaşgar, adını Uygurcada “yeşim taşı” anlamına gelen “Kaştaş” sözcüğünden almıştır. Kaşgar’ın sakinleri ise önce Karluklar Türkleri ardından da Uygur Türkleri oldu. İlk Türk İslam devleti olan Karahanlılara başkentlik de yapan şehir ekonomik ve siyasi merkez olmanın dışında edebi ve kültürel açıdan da önemli bir şehir olarak öne çıktı. Türk-İslam eserleri arasında önemli yeri olan Kaşgarlı Mahmud tarafından yazılan Divanı Lugatit Türk ve Yusuf Has Hacip tarafından kaleme alınan Kutadgu Bilig adlı eserler burada yazıldı.

 Kaşgarlı Mahmut türbesi

Camileri,mescidleri,medreseleri ile önemli bir Türk-İslam şehri olan Kaşgar 18.yydan itibaren ise Çin tarafından işgal edildi. Bölgede kurulan Çin hakimiyetine Müslümanlar birçok kez isyan ettiler. 19.yyın ikinci yarısında başarılı da oldular. Yakup Han tarafından 1870 yılında Kaşgar’da bağımsız bir devlet kuruldu. Aynı yıl bir Kaşgar elçisi büyük bir ilgiyle karşılandı. Yakup Hana birinci rütbeden nişân-ı Osmânî ile kılıç ve alem gönderildi. 1872’den itibaren Yâkub Han’ın hâkim olduğu Kaşgar’da ve diğer yerlerde hutbeler Padişah Abdülaziz adına okundu; 1875’ten itibaren de Kaşgar emirliğinin babadan oğula geçmesi kabul edildi. Fakat bu girişimler, 1877’de Yâkub Han’ın ölümü üzerine Çinliler’in Kaşgar’ı istilâ etmesiyle yarım kaldı.1884te Çin bölgede Doğu Türkistan ( Sinkiang ) vilayetini kurdu.

Şehrin İslam kimliği de zaman içerisinde tahribata uğradı. Özellikle 1960’lardaki kültür devriminden sonra ancak 100 kadar cami ve mescid kurtulabildi. Çinin en büyük camisi olan ve şehrin İslam kimliğini ayakta tutan Iydgah camii başta olmak üzere, Afak Hoca Camii ve Türbesi,Döng Mescidi,Kaşgarlı Mahmud Türbesi ve Yusuf Has Hacip Türbesi günümüze ulaşan önemli eserlerdir.

Iydgah camii

Bayram yeri manasına gelen Iydgah meydanında bulunan Iydgah camii 15.yyda tahminen 1442 yılında Saqsız Mizra tarafından 16.800 m2 alana yaptırıldı.Sonraki dönemlerde ibadet yerlerine yapılan eklemelerle genişletilen cami geniş bir avluya sahiptir. Avlu etrafı su arklarıyla çevrilmiş parçalara bölünmüştür.

10 bin kişinin aynı anda namaz kılabildiği cami kendine özgü mozaiklerle rengarenk süslenmiştir. Çin’deki İslami mimarlık örneği olarak kabul edilir.

Dünya bülteni 

Hakkında admin

x

Check Also

TARİHİ ÖNEMDEKİ UYGUR MAHKEMESİ, DOĞU TÜRKİSTAN’DAKİ ZULMÜ BELGELEYECEK

Birleşik Krallık’ın başkenti Londra’da Çin’in Doğu Türkistan’daki toplama kampının şahitlerinin ifade verdiği Uygur Mahkemesi’nin ilk ...

Çin’in dev projesi G7 Zirvesi’ne damga vurdu! Liderler alternatif plan için anlaştı

İngiltere’de G7 Zirvesi’nde 7 ülkenin liderleri, gelişmekte olan ülkelerin altyapılarını iyileştirmek için Çin’in ‘Bir Kuşak, ...

G-7 liderleri soykırımcı Çin’i uyardı

İngiltere’de yapılan G-7 Zirvesi’nin sonuç bildirisinde liderler Çin’i, Hong Kong’ta ve Uygur azınlığın yaşadığı Sincan’da ...

Soykırımcı Çin şimdi de şirketleri yok etmek istiyor

Batılı tekstil firmalarının ‘Uygurların zorla çalıştırıldığı’ gerekçesiyle Sincan menşeli pamuk kullanmama kararına Pekin’den tepki geldi. ...

Türkistan’da Nevruz diplomasisi

Tuğrul Camaş / Yazar – Star 23.04.2021 Belki de insanlık tarihinin en büyük akraba örgütünü ...

Çinli yetkiliden aşı itirafı

Çin Hastalık Kontrol Merkezi Direktörü Gao Fu, ülkesinde üretilen Kovid-19 aşılarının koruyuculuk seviyelerinin düşük olduğunu itiraf etti.

Yavaş’ın ‘katliam’ mesajı Çin’i kızdırdı

Çin’in Türkiye büyükelçiliği, Ankara Büyükşehir Belediyesi Başkanı Mansur Yavaş’ın Doğu Türkistan’la ilgili paylaşımını eleştirdi. Yavaş, ...

STK’lardan Doğu Türkistan çağrısı: Şaka değil soykırım!

34 ülkeden 200’den fazla STK, Doğu Türkistan’da yaşanan Çin zulmüne dikkat çekti, toplama kamplarının kapatılması ...

Biden’dan Johnson’a ‘Çin’e karşı ticaret yolu’ önerisi

ABD Başkanı Joe Biden, İngiltere Başbakanı Boris Johnson ile yaptığı telefon görüşmesinde, demokratik devletlerin Çin’in ...