Anasayfa » Makale ve Analizler » Uygur Türkleri ve Çin Zulmü

Uygur Türkleri ve Çin Zulmü

İbrahim Halil ER

Türk medyası, genelde dış Türklere hatta Müslümanlara karşı bir ilgisizlik ve vurdumduymazlık içerisindedir. Bu nedenle Türk kamuoyunun çoğu, Çin’de Türkiye nüfusundan daha çok Türk yaşadığını bilmez. Çin Türklerini genelde ara ara Türkiye’ye sığınmış Uygurlar nedeniyle duymaktayız. Bu Uygurların çoğu da genelde Türkiye ile Çin arasında pazarlıklara konu olmakta, bazen Türk devleti bu kaçak Uygurları Çin’e iade ederek öldürülmelerine çanak tutmaktadır.

Son günlerde 21 kişilik bir Uygur ailesinin daha Çin’e iadesi gündeme gelmektedir ki bu durum herkesin yüreğini yaralamaktadır. Biz 1940’ların Chp yönetiminin Rusya’ya teslim ettiği Azeri Türklerinin acısını hala yüreğimizde yaşarken, şimdi iktidarda muhafazakar ve milli bir hükümet varken benzer olayların yaşanabilecek olmasını doğrusu hazmedemeyiz… İktidarın bir an önce kendisine gelmesi ve yaptığı yanlışlıkları düzeltmesi gerektiği gibi, dışişleri bakanlığı bünyesinde bu tür konuları takip edecek bir birimin oluşması da gerekmektedir.

Şimdi de biraz da Çin’deki Uygur Türkler hakkında bilgi verelim: Çoğumuz, kullandığımız Uygarlık kelimesinin Uygurları kast ettiğini bilmeyiz. Cumhuriyet Türkiye’si Türkçeleştirme hareketi sürecinde Medeniyet kelimesi yerine Uygarlık kelimesini kullanmaya ve yaymaya çalışmıştır. Bunun nedeni de yerleşik hayata geçen ilk Türk toplumunun Uygurlar olmasıdır. Ama maalesef uygarlık anlamında önemli mesafeler kat etmemizi sağlayan Uygurların torunları yüzyıllarca Çin esareti altında inlemektedir. Bir çoğumuzun bildiği Kaşgar ve Urumçi şehirleri aslında birer Uygur şehirleridir ve bu bölge Çin esareti altındadır.

Türk tarihinde Doğu Türkistan olarak geçen bölge Çin kaynaklarına göre Sincan olarak adlandırılmıştır. Türkler; Çin’in altı özerk yönetiminden birisi olan Sincan (yeni toprak) özerk yönetiminde yaşamaktadır. Yüz ölçümü 1 828 418 km2 (Türkiye’den büyük) olan bu bölge 1759 yılında Çin egemenliğine girmiştir. 1863 yılında bağımsızlığına kavuşan Doğu Türkistan Yakup Han Başkanlığında “Doğu Türkistan İslam Devleti” adıyla kurulmuş, bu devleti Osmanlı, İngiltere ve Rusya resmen tanımıştır. Fakat buna rağmen devletin ömrü kısa olmuş, 1876 yılında Çin Devletince işgal edilmiş, 1884 yılında “Sincan-Yeni Toprak” adıyla Çin Devletine bağlanmıştır. Osmanlı’nın resmen tanıdığı Türk ve Müslüman bir Devletin, Çin tarafından işgal edilmesine Osmanlı’nın tepki göstermemesinin nedeni; bu dönem Ruslarla yaptığımız 93 harbi ve bunun sonucunda devletin yenilip Rusya’nın sömürgesi olma tehlikesine düşmesidir. Yani Osmanlı Devleti de bu dönemde yoğun bir saldırı altındaydı ve var olma mücadelesi verdiğinden diğer sorunlarla ilgilenemiyordu. Yüzyıla geldiğimizde dünya konjonktürü oldukça değişti.

Çin’in zayıflaması ve bölgede artan milliyetçilik hareketleri sonucu 1933 yılında Sincan – Doğu Türkistan Müslümanları da ayaklanıp “Doğu Türkistan İslam Cumhuriyeti’ni” kurdular. Fakat bu devletin de ömrü kısa sürdü. 1937 yılında Çin saldırıları sonucu yıkıldı. Ama Uygurlar yılmadılar ve üç vilayet inkılabı olarak bilinen ayaklanmayı gerçekleştirip, 1944 yılında Ali Han Töre başkanlığında “Doğu Türkistan Cumhuriyeti’ni” kurdular. Fakat ikinci dünya savaşını Rusya’nın kazanması üzerine Çin, Rusya’nın (Stalin) yardımıyla 1949 yılında bu devlete son verdi ve böylece o tarihten günümüze kadar Doğu Türkistan resmen Çin işgali altına girmiş oldu. Çin, bölgede tekrar bir ayrılık ve isyan yaşanmaması için bölgenin demografik yapısını bozmaya, halkı asimile etmeye ve İslam’ı bölgeden yok etmeye çalıştı. Buraya Çin kökenli “Han” boyunu yerleştirdi. Bölgenin %75’i Uygur iken günümüzde bu oran oldukça düşürülmüştür. Çin nüfusu azaltmak için bölge halkını başka yerlere göç etmeye de zorlamıştır. Sincan bölgesi yüzölçüm olarak geniş olduğu gibi bölge zengin maden yataklarına ve uranyuma da sahiptir. Fakat bölgenin önemli tarım ve maden yapıları Han Çinlilerin egemenliğindedir.

Çin’in Sincan bölgesine uyguladığı bu asimile politikasının temel parametresi de Uygurların bağımsızlık arzusunu bastırmaktadır. Bunun dışında Sincan bölgesi son derece değerli madenlerin olduğu stratejik bir bölgedir ve Çin burayı kaybetmek istememektedir. Buradaki Müslüman Uygurlara asimile politikası uygulandığı gibi, ekonomik açıdan da zayıflatılmakta, ucuz işgücü olarak kullanılmaktadır. Bölgedeki insanların aylık kazancı 10 dolar civarında olduğundan, batılı şirketler ucuz işgücü nedeniyle burada fabrikalar kurmaktadır. Çin’in ucuz ürünlerinin arkasında da bu insanların köle gibi çalıştırılması bulunmaktadır. Bu nedenle ucuz Çin mallarını tüketerek bir anlamda Çin’in bölgeyi sömürgeleştirmelerine katkıda bulunduğumuzu da unutmayalım.

Uygur sorunu gelecekte Çin’in başını ağrıtacaktır. Özellikle Amerika ile Çin arasında Orta Asya’da yaşanan ve yaşanacak olan rekabet nedeniyle batılı devletler buradaki Uygurları kışkırtma politikası güdeceklerdir. Fakat bu durum Irak ve Suriye’de olduğu gibi Müslümanların emperyalist güçlerin hegemonya mücadelesi nedeniyle ölmelerine yol açacaktır. Bu nedenle sorunu farklı yollarla çözme girişimi yollarımızı açık tutmalı, Türkiye bu konuda Çin ile diyaloğu kesmemeli, kendisine sığınan mazlumları da korumalıdır.

İbrahim Halil ER

https://www.istiklal.com.tr/kose-yazisi/uygur-turkleri-ve-cin-zulmu/82015

May 10, 2018

Hakkında admin

x

Check Also

Çipte Çin’e karşı Avrupa ABD ve Japonya birleşti

Kemalettin BULAMACI kemalettin.bulamaci@dunya.com Japonya, Güney Kore ve özellikle de Çin’den gelen ataklarla ABD’nin yarıiletken ve ...

Doğu Türkistan’daki Hak İhlalleri ve BM’nin Uygur Raporunun Değerlendirilmesi

Doğu Türkistan’daki Hak İhlalleri ve BM’nin Uygur Raporunun Değerlendirilmesi

Çin Komünist Partisi Kongresiyle Yükselen Totalitarizm ve Şi’nin Maolaşması?

Çin Komünist Partisi Kongresiyle Yükselen Totalitarizm ve Şi’nin Maolaşması?

Türkistan’ı Türkislam yapan büyük komutan

Baykent şehrinde bilhassa mihrabı ile ünlü muazzam bir sanat eseri olan Cuma Camii

DİKKAT TEKNOLOJİ ÇARPABİLİR!

Ahmet Yenilmez Çin, dijital teknolojinin tüm olanaklarını insanları üzerinde uygulamakta. Yüz yıldır, önce kitaplarla daha ...

Hatıralarım
Doğu Türkistan’ın Gerçek Hikayesi

Dr. Mehmet Yakup Buğra SİYER YAYINLARI 1930 yılında Doğu Türkistan’ın kadîm şehri Hoten’de, bölgenin önde ...

Soykırımın Tanıkları: Doğu Türkistan’ın Duyulmayan Feryadı – Komünist Çin’in Bilinmeyen Yüzü

azar:Halis Özdemir Yayınevi:Aktaş Yayıncılık İlk Baskı Yılı: 2022 Soykırımın Tanıkları: Doğu Türkistan’ın Duyulmayan Feryadı – Komünist ...

Çin’in Enerji Sektöründe Doğu Türkistan’ın Önemi

Sincan Uygur Özerk Bölgesi (SUÖB) olarak adlandırılan Doğu Türkistan bölgesi, tarihi İpek yolunun önemli güzergâhlarından ...

Uzak Doğu’nun yakın savaşı: 5 soruda Çin – Tayvan gerilimi

Ali Burak Biber Son birkaç ayda Çin’in Tayvan’daki askeri faaliyetlerindeki rekor artış küresel endişeye neden ...