Doğu Türkistan Haber ve Araştırma Merkezi
Çin Suriye’den ‘Uygur savaşçıların ordudan çıkarılmasını istedi
Şam ile Pekin arasında, Suriye ordusuna katılan Uygur militanlar krizi tırmanıyor. Çin, bu savaşçıların ordudan çıkarılmasını şart koşarken, Suriye ise hem askeri dengelerini hem de milyarlarca dolarlık yatırım fırsatını korumaya çalışıyor.
Suriye Dışişleri Bakanı, Çin’in Şam Büyükelçisi ile bir araya gelerek bölgesel ve uluslararası gelişmelerin yanı sıra iki ülke ilişkilerinin güçlendirilmesini görüştü.
Suriye devlet ajansı SANA’ya göre taraflar, işbirliğini artırma konusunda kararlılık mesajı verdi. Ancak görüşmenin perde arkasında, Çin’in Suriye ordusuna katılan Uygur militanlarla ilgili güvenlik endişeleri öne çıktı.
Çin işgal altındaki Doğu Türkistan’da yaşayan, Türk kökenli Müslüman Uygurların bir kısmı, Suriye’de özellikle Doğu Türkistan İslam Partisi gibi gruplara mensup Uygur savaşçılar uzun süredir sahada etkin.
Son dönemde bu savaşçılarin yeni Suriye ordusuna entegre edilmesi, Çin’de alarm yarattı. Pekin yönetimi, Şam’dan bu savaşçıların ordudan çıkarılmasını ve ülkenin Uygurlar için bir üs haline gelmemesini talep ediyor.
Al-Monitor’un aktardığına göre, Uygur militanlar 2024 sonunda Beşar Esad rejiminin devrilmesinde ve yeni yönetimin güvenliğinin sağlanmasında kritik rol oynadı. Bu nedenle onları tamamen dışlamak, Suriye hükümeti için askeri dengeleri ve siyasi istikrarı sarsabilecek bir adım olarak görülüyor.
Uzmanlar, tarafların hâlâ ortak zemin aradığını, karşılıklı tavizlerin ne olacağının netleşmediğini belirtiyor.
YATIRIM KOZU MASADA
Savaş sonrası Suriye’nin yeniden inşasının maliyetinin 250 ila 400 milyar dolar arasında olduğu tahmin ediliyor. Mart ayında Avrupa Birliği’nin düzenlediği bağış kampanyasında 6,3 milyar dolar toplandı.
Şam yönetimi ayrıca Katar, Birleşik Arap Emirlikleri ve İtalya ile toplam 14 milyar dolarlık yatırım anlaşmasına imza attı. Ürdün’ün ABD ve Suriye’yi bir araya getirecek üçlü toplantısı da planlanıyor.
Ancak Çin, bu yatırım yarışına henüz büyük ölçekli katılım göstermedi. Pekin, Uygur militanlar meselesinde güvenlik garantileri sağlanmadan devlet destekli yatırımlara sıcak bakmıyor. Habere göre, şimdilik Çin yatırımları, özel sektör girişimleriyle sınırlı kalıyor.
Pekin, güvenlik endişeleri giderilmeden sahaya inmeyeceğini net biçimde ortaya koyuyor. Şam yönetimi ise hem askeri dengeyi hem de ekonomik kazanımları koruyacak bir formül arayışında.
