Doğu Türkistan Haber ve Araştırma Merkezi Doğu Türkistan Haber ve Araştırma Merkezi
1990 yılındaki Barın İnkılâbından sonra hapse atılan bazı Uygurların hapishanelerde hayatlarını kaybetmekte oldukları anlaşılıyor.
Resim, Çin polislerinin Uygur otonom Bölgesinin(Doğu Türkistan) belirsiz bir köyünde Uygur çiftçilerini tutuklamakta olduğunun görüntüsüdür.
Bizim son zamanlarda edindiğimiz malumatlara göre, Barın köyündeki sadece bir mahalleden müebbet hapse mahkûm edilen 10 kişiden 5’i hayatını kaybetmiştir.
1990 yılının 5 Nisanında Aktu nahiyesinin Barın köyünde uygur halkı Çin müstemleke hükümetine karşı silahlı ayaklanma gerçekleştirmişlerdi.
Mezkûr olay aynı zamanda he yerde zelzele yaratmakla kalmayıp, Doğu Türkistan davasını dünyaya tanıtmada dönüm noktası olmuş olaylardan biri olarak görüle gelmekte idi.
Bazı delillendirilmemiş malumatlara göre, Çin daireleri o günlerde Aktu nahiyesi ve Kaşgar vilayeti sınırları içerisinden iki binden fazla kişiyi çeşitli cezalara çarptırmıştır.
Ayaklanmanın meydana gelişinin üzerinden az bir zaman eksiği ile 22 yıl geçti. Hâlbuki ayaklanmada kurban olan, bastırma sırasında fütursuzca vurulan, ölüme mahkûm edilen ve hapse atılanların sayıları bugüne kadar bir sır ola gelmektedir.
Ayaklanma bastırıldıktan sonra ayaklanma sırasında doğan bebeklerin çocuk sahibi oldukları bugünlere gelindiğinde, ayaklanma esnasında doğanlar hakkında sınırlı haberler açıklanmaya başlandı.
Bunlardan biri 1990 yılı Nisan ayının 15. günü dünyaya gelip, 22 yıl sonra yani 2012 yılı Şubat ayının 14. günü Çin hapishanesinde hayatını kaybeden Mehet Hesen hakkındaki malumatlardır.
Mehet Hesen’in eşi Asimihan Himit’in radyomuza bildirdiğine göre, Mehet Hesen aynı günlerde 26 yaşında olup, Barın inkılâbı patlak verdikten 10 gün sonra tutuklanıp götürülmüş ve Atuş’a nakledilmiştir. İki yıl kadar Atuş’ta yattıktan sonra yargılanarak Ürümçi Bacahu hapishanesine hapsedilen Mehet Hesen’in yargılanmasına eşi Asimihan Himit ve diğer aile efradı iştirak ettirilmemiştir.
Asimihan’ın söylediğine göre, sadece onların kaldığı Koğan kenti 1. takımında bir ailenin dışında erkeklerin hepsi tutuklanmıştır. Sonradan süresi dolarak bırakılanlar olsa da, müebbet hapse mahkûm edilen 10 kişinin arasından yaklaşık beş kişi Çin hapishanesinde hayatlarını kaybetmişlerdir.
Hapiste iken hayatını kaybeden ve halen de hapishanede yatmakta olan Koğanlı bu Uygurlar kimler? Bunlar e aile efratlarının kaderleri ne olmuştur?
Biz gelecek programımızda Barın inkılâbı ve yukarıdaki kişiler hakkında malumat vermeye çalışacağız. RFA-Cuma
Uygur Türkçesinden Türkiye Türkçesine Uyarlayan
Mehmet Emin Batur.www.hürgökbayrak.com
