Doğu Türkistan’ın Başşehri Urumçi

Urumçi, Çin’in kuzeydoğusunda yer alan, Doğu Türkistan’nın başkentidir. 2,5 milyon nüfuslu bir şehir olup 11 bin km²’lik bir alanı kaplar. Mançu İmparatorluğu 1884 yılında, Doğu Türkistan istilasını gerçekleştirdiğinde şehre Çince Dihua adını vermişti. 1955 senesinde, daha öncelerden eyalet statüsündeki Doğu Türkistan’ın, Sincan Uygur Özerk Bölgesi olması ile birlikte, başkentin adı da tekrar Ürümçi olmuştur. Çin’in batıya açılan en önemli güzergâhlarındandır. Urumçi, demiryolu taşımacılığında önemli bir geçittir.

Türk milletinin var olduğu ilk günlerden beri yaşadığı bir şehir olan Urumçi, geçmişten günümüze çok köklü bir tarih taşımaktadır. Özellikle Urumçi’den çok fazla düşünür ve evliya çıkmıştır. Bu düşünürlerin müellif eserleri günümüzde çevirileri ile halen okunmaktadır. Urumçi’de yaşayan halkın büyük çoğunluğu geçmişten bu yana devam eden Müslüman Türk nüfusun devamıdır.

Yüzyıllardan bu yana Müslüman Türk nüfusun baskın olarak yaşadığı Urumçi’nin etnik yapısı, son yüzyılda Çin’in baskıları ve nüfus mübadele çabaları ile değişme sinyalleri vermektedir. Kızıl Çin idaresi, Doğu Türkistan’daki Müslüman sayısını azaltmak için elinden gelen bütün çabayı göstermektedir.

1959 yılı öncesinde 40 milyon olan Müslüman Türk nüfusu, 1959 yılı sonrası, baskılar ve doğum kontrolleri ile 20 milyon kişiye düşürülmüştür. Bu sonuç, 1959’dan günümüze doğal olarak 70 milyon olması gereken nüfusunun 20 milyona düşmesi; Türk nüfus üzerinde soykırım uyguladığının açıkça bir kanıtıdır.

Urumçi`nin 17 km kuzeybatısında bir havaalanı vardır (Urumqi International Airport/Urc). Ayrıca şehri Çin’e bağlayan tren yolu da bulunmaktadır. Urumçi`nin 3 tane otogar vardır: Northern Suburb Passenger Transport Station, Southern Suburb Passenger Transport Station, Nianzigou Passenger Transport Station.

Kış aylarında iklimi çok soğuk olan Urumçi, halk arasında “Kar ve buz kenti” olarak bilinir. Buna karşılık şehirde yaz yağmurları başladığında “Karla kaplı tepeleri, gökkuşağı köprüleri” birleştirir.

Urümçi çevresinde, turistik konaklama yerleri, birçok hayvan ve bitki türü bakımından çok zengin geniş orman alanları vardır.

Tanrı dağlarının Urumçi şehir sınırları içinde kalan bölümünde önemli miktarda buzul vardır ve 164 kilometrekarelik bir bölümü karlarla kaplıdır. Bu nedenle zengin yerüstü ve yeraltı su kaynakları olan bir şehirdir.

Hürriyet Meşalesi: Osman Batur

Türkistan’ın efsanevi lideri Osman Batur, 1911 yılında anavatanının bağımsızlığı için Çin ve Rusya’ya karşı mücadele başlatmış, bütün Altay topraklarını ve Doğu Türkistan’ı Çinlilerden ve Ruslardan kurtarmayı gaye edinmişti. İkinci Cihan Harbi yıllarında Doğu Türkistan topraklarındaki Türklere yönelik baskıların kuvvetlenmesi ile birlikte tepki hareketleri de kuvvet kazanmış ve Osman Batur’un yükselmesine zemin hazırlamıştı.

Altayları Çinlilerden temizlemeye başlayan Osman Batur, 1943 yılında hedefine ulaşmış görünüyordu.

Osman Batur 22 Temmuz 1943’te Bulgun’da yapılan törenle, Altay Kazakları’nın Han’ı ilân edildi. 1945’e gelindiğinde Doğu Türkistan’da birkaç şehir haricinde kontrol tamamen Türklerin eline geçmişti.

Bu tarihten itibaren Mao Zedung yönetimindeki Komünist Çin, bölgeye yüzbinlerce asker göndererek sert ve yoğun operasyonlar uyguladı. Targabatary ve Altaylardan çıkartılan Osman Batur mücadeleye otuz bin kişi ile başlamış olsa da 1950’ye gelindiğinde bu sayı yaklaşık dört bin idi. Ayrıca, Alibek Hakim ve silah arkadaşlarının mücadelesi de sürüyordu.

1951 yılında Kanambal’da sıkıştırılan Osman Batur esir edilerek, Doğu Türkistan’ın başkenti Urumçi’ye götürüldü.

Osman Batur, Urumçi sokaklarında halk arasında dolaştırıldı. 29 Nisan 1951 günü kulakları ve kolları kesildikten sonra idam sehpasında şehid edildi.

Dunya bulteni