kazakistan Cumhuriyetinin etnik Polıtıkası

ETNİKLERARASI  UZLAŞMA – KAZAKİSTAN  İSTİKRARININ  TEMELİ

Kazakistan’ın (KC) ulusal inşaat alanında sergilediği başarılar ülkedeki etniklerarası ilişkilerin üst seviyede istikrarlılığın göstergesidir. Bununla birlikte KC’de etnikler arası istikrarlılığın temel faktörü, milli ve dini belirtiye göre ayrımcılığın önleneceği şekilde ülkede ikamet eden milletlerin çıkarlarının dengesinin korunmasıdır.

Bağımsızlığın ilk gününden itibaren KC Devlet Başkanı N.A.Nazarbaev etnik azınlıklar arasındaki uzlaşmayı başarıyla muhafaza etmektedir. Toplumda istikrarın sağlanması Nursultan Nazarbaev’in politikasının temel yönlerinden biri olmuştur. Aynı zamanda KC’deki tüm etnik grupların müşterekliliği ve çıkarlarının bir biriyle bağlılığı etniklerarası uzlaşmada siyasi açıdan önem arz eden hususlardan biridir. 

Ülkenin bağımsızlığının şafağında bazı yabancı bilirkişiler Kazakistan’ın bağımsızlığının inşaatının öncelikle çok ulusluluğundan dolayı imkânsız olduğu yönünde asılsız tahminlerde bulunmuştur. Ülkede devletin özerk cumhuriyetlere dağılmasıyla sonuçlanacak etniklerarası çatışmaların kaçınılmaz olduğu kehanetinde bulunulmuştur.

Fakat, aksine KC’de etnik azınlıklar arasında özel karşılıklı ilişki geleneği oluşmuştur. Kaderin cilvesiyle Kazakistan topraklarına gelen ve sıcaklık ve samimiyetle karşılanan uluslara hoşgörülü yaklaşımın temel taşı olduğu etniklerarası uzlaşmada Kazakistan modeli tüm dünyada konuşulmaktadır.

Bilhassa, soydaş Uygurlardan bahsedilecek olursa, KC’de ulusun normal yaşamı için tüm şartlar oluşturulmuştur. Anadilin, kültür, örf-adetlerin gelişmesi, ayrıca devlet memurluğu alanında yasal zeminde eşit şartlar ve olanaklar tespit edilmiştir. Uygurca gazete, literatür ve ders kitaplarının yayınlanması hususunda da devlet desteği sağlanmaktadır. Uygurlar ile Kazaklar arasında birçok akraba ve aile bağları mevcuttur – tek inanç ve tek Türk dili, bu da etnik temelde çatışmalar için ne doğrudan, ne dolaylı önkoşulun bulunmadığının göstergesidir. Genel olarak N.Nazarbaev’in politikası Uygurlar dâhil ülkedeki tüm etnik grupların kendilerini ülkenin eşit vatandaşı olarak hissetmelerine dayanmaktadır.

Bununla birlikte, etnik sorunları güç kullanarak çözümlemenin en yoğun uygulanan yöntemi olan dini aşırıcılık ve ayrımcılık günümüzde etniklerarası istikrarı  zedeleyecek ciddi unsuru teşkil etmektedir. Söz konusu unsur bireyin etniklerarası ilişkiler ilkelerini bozmaya yönelik organize suç örgütünün üyesine dönüştürecek şekilde dünya görüşü ve şuurunu saptıran ideolojisiyle tehlike arz etmektedir.

Küresel hegemonya çabalarında dünya devletleri ne iftira, ne açık saldırıdan kaçınmaktadır. Son yıllarda ideolojik güç olarak daha sık ve sapkınlıkla başvurdukları bir araç daha bulunmaktadır. Etniklerarası ve dinlerarası çatışmaların, ayrıca ayrımcı eğilimlerin suni olarak kışkırtılması söz konusudur.

Bilhassa, yabancı “iyi niyetliler” son yıllarda yoğun olarak Orta Asya bölgesinde Uygur terörizmi ve aşırıcılığı tehlikesi ile ilgili sorunu aşılamaktadır. Bu bağlamda Batı ve Çin’nin “Uygur sorununu” şiddetlendirme çabaları ile öncelikle söz konusu bölgenin sosyo-politik durumunu “sallandırmayı” ve jeopolitik etkiyi güçlendirmeyi amaçlamaktadır. Bununla birlikte çıkarlarını örtmek amacıyla özel servislerin kontrolü altındaki devlet dışı kurumların potansiyelini kullanmaktadır.

Fakat bölgede oluşan gerçek durum aksini göstermektedir. Yurtdışındaki otorite sahibi Uygur liderlerinin görüşlerine göre kardeş ülke (KC) sınırlarında söz konusu tehdidin oluşması için siyasi ve ideolojik zemin bulunmamaktadır. Kaldı ki “Uygur sorunu” üzerinde çalışan bağımsız yabancı bilirkişiler Uygurlar ve onlara ilgili tüm konuların dünya devletlerinin elindeki “pazarlık kozu” olduğu hususunda hemfikirdir. 

Yukarıda açıklanan hususlardan yola çıkarak KC’de “Uygur sorununun” herhangi fikri temelinin bulunmadığını belirtmek isterim. Kazakistanlı soydaşlarımız dış güçlerin ayrımcılık konuşmaları ve kardeş halklara arasına zehir tohumları ekme çabalarının altında etniklerarası uzlaşmayı tahrip etmeye yönelik suç unsurunun gizlendiğinin bilincindedir. Kazakistan halkı ülkedeki milli ve dini mezhep çatışmaların tüm şekillerine karşı tek vücut olarak karşı durmaktadır.

Devlet düzeyinde sosyal, etnik ve dini gerilim ve çatışmaları önleyecek güvenilir mekanizmalar oluşturulmuş, ideolojisi etniklerarası çatışmayı ve ayrımcılık eğilimlerini canlandırmaya yönelik marjinal mezhepler ve şüpheli sathi dini akımların faaliyetleri önlenmektedir.

Hâlihazırda Kazakistan’ın dinlerarası ve etniklerarası uzlaşma adasını oluşturduğu, hoşgörü ve karşılıklı saygı ilkelerine riayet edildiği kesin olarak ifade edilebilir.

Araştırmacı yazar  Ariman Solaymanuv 

About The Author