Doğu Türkistan Haber ve Araştırma Merkezi Doğu Türkistan Haber ve Araştırma Merkezi
Amnesty, Çin’deki insan hakları ihlalleri ile ilgili yayımladığı raporda Çin’in Uygur, Moğol ve Tibetlilere karşı her türlü ihlali gerçekleştirdiğini belirtti
Uluslararası Af Örgütü (Amnesty International) Çin yönetiminin, azınlık olarak adlandırdığı Uygur, Tibet ve Moğol halklarına karşı fikir özgürlüğünü bastırma, insan hakları aktivistlerini takip altında tutma, yerli çiftçilerin topraklarını zorla ellerinden alarak Çinli göçmenlere verme, halkın evlerini türlü nedenler ileri sürerek yıkma gibi insan hakları ihlalleri yaptığını söyleyerek Çin yönetimine bu ihlallere son verme çağrısında bulundu.
Uluslararası Af Örgütü’nün 25 Mayıs’ta yayınladığı 2011yılı İnsan Hakları Raporu’nda ”2011 yılı, insan hakları ihlalleri bakımından, 1989 yılında meydana gelen kanlı Tiyananmen baskınından sonraki en ağır dönem olmuştur.” ifadesine yer verdi.
Raporda 2011 yılında, ülkede yaşayan azınlıklardan olan Uygur Türklerinin ölümle sonuçlanan direniş hareketleri, Moğol çiftçilerin yaylalarını korumak için gerçekleştirdikleri protesto eylemleri ve Tibetli rahiplerin kendilerini yakma sureti ile Çin yönetimini protesto ettikleri bildirildi.
Mayıs 2011’de İç Moğolistan Özerk Bölgesinde yaşayan Moğol çiftçiler ile öğrencilerin, hayvancılık yapılan otlaklarda maden ocaklarının açılmasına, çevrenin tahribine yol açtığı gerekçesi ile karşı çıktıkları ve bu uygulamaların durdurulması için geniş katılımlı protesto eylemleri gerçekleştirdiği kaydedildi.
Temmuz 2011’de de Uygur bölgesindeki Kaşgar ve Hotan şehirlerinde Çin yönetiminin kendilerine karşı yürütmekte olduğu baskı ve zulüm politikalarını protesto eylemleri sırasında Çin güvenlik kuvvetleri ile Çinli göçmenlere karşı saldırı olaylarının meydana geldiği
bildirildi.
2011’de Tibetli rahiplerin kendilerini yakmak suretiyle Çin yönetimine karşı hoşnutsuzluklarını ifade ettikleri dile getirildi. Raporda ayrıca, 2011’de Çin genelinde meydana gelen geniş katılımlı protesto eylemlerine karşı, özellikle azınlıkların yaşadığı “özerk bölgelerde” sert şekilde bastırma ve karşılık verme politikası yürütüldüğü ve Çin güvenlik güçlerinin azınlık bölgelerinde sürekli teyakkuz durumunda tutulduğu kaydedildi. Bu bölgelerdeki cami, kilise ve tapınak gibi mabetlerin sürekli olarak yönetimin sıkı gözetiminde tutulduğu ve din adamlarının sistemli baskı ve işkencelere maruz
kaldığı bildirildi.
Raporu değerlendiren Dünya Uygur Kurultayı sözcüsü Dilşat Reşit, ”Uluslararası sivil toplum kuruluşları yıllardan beri yayınladıkları bu tür insan hakları raporları ile Çin
idaresi altında yaşayan ve Çinli olmayan Uygur, Moğol ve Tibet gibi milletlerin ihlal edilen haklarından dolayı Çin yönetimini tenkit edegelmektedirler” dedi. Dilşat Reşit ayrıca Çin Yönetiminin 60 yıldan beri bu tür sert bastırma ve sindirme eylemlerini durdurmadığını, aksine daha da artırdığını ifade ederek uluslararası toplumun buna özellikle dikkat etmesi gerektiği çağrısında bulundu.
Reşit, raporda dile getirilen, Uygurların Çin güvenlik güçleri ile Çinli göçmenlere karşı şiddet eylemlerinin gerçek nedeninin Çin Yönetiminin Doğu Türkistan’da yürütmekte olduğu sert bastırma politikalarının Uygurların tahammül sınırlarını aşması olduğunu söyledi. Çin yönetiminin Uygurların basit ve masum hoşnutsuzluk duygularını dahi “terör ve bölücülük ” eylemleri olarak algıladığını, karşılıklı diyalog yolu ile meseleyi çözmek yerine çocukları ve kadınları dahi soruşturmaya bile tabi tutmadan yasadışı yöntemlerle öldürdüklerini, bu suretle Çin yönetiminin bir çeşit devlet terörizmi yürüttüğünü ifade etti.
Dilşad Reşit ayrıca dünya kamuoyundan Çin yönetimine karşı gereken baskıyı sergilemeleri çağrısında bulundu.
Hamit Göktürk-Dünya Bülteni/ Haber Merkezi
